Ýyldyrym we güýçden goranmagyň arasyndaky baglanyşyk näme?
Ýyldyrym bilen baglanyşykly näsazlyklar köplenç nädogry düşünilýär. Men desgalaryň topraklama ýa-da ýyldyrym çybyklaryna maýa goýýandygyny, şol bir wagtyň özünde tupandan soň içerki enjamlaryň zeperlenmeginiň dowam edýändigini köp görýärin.
Tolkundan goranmak ýyldyrymyň özüne däl-de, onuň elektrik täsirlerine üns berýär. Häzirki zaman elektrik we dolandyryş ulgamlarynda ýyldyrym bilen güýçden goranmagyň arasyndaky gatnaşygy düşünmek enjamlaryň zaýalanmagynyň, toguň bökdençliginiň we howpsuzlyk howplarynyň öňüni almak üçin örän möhümdir.
Ýyldyrym we güýçden goranmak aýry-aýry temalar däl. Olar wagtlaýyn artykmaç naprýaženiýeleri we güýçden düşüriji toklary dolandyrmak üçin niýetlenen ýeke-täk elektrik gorag strategiýasynyň özara baglanyşykly gatlaklarydyr.

Güýçden Gorag Gurallary Ýyldyrym sebäpli Güýçden Goragyň Göwrümlerini Nähili Ýeňilleşdirýär?
Ýyldyrym sebäpli ýüze çykýan güýçlenmeler, wagtlaýyn artykmaç naprýaženiýe energiýasyny duýgur enjamlardan başga tarapa sowýan we ony mikrosekundlaryň içinde howpsuz ýere boşadýan güýçlenmeden goraýjy enjamlar tarapyndan dolandyrylýar.
Ýyldyrym elektrik togy nähili döredýär
Ýyldyrym zyýan ýetirmek üçin desga gönüden-göni urmaly däl. Tokuň güýçlenmegi adatça aşakdakylar arkaly ýüze çykýar:
-
Ýyldyrym elektrik ýa-da signal liniýalaryna gönüden-göni urýar
-
Ýakyndaky zarbalar elektromagnit induksiyasyna sebäp bolýar
-
Topraklama ulgamlaryna täsir edýän toprak potensialynyň ýokarlanmagy
-
Elektrik ulgamy arkaly geçirilýän kommunal hyzmat tarapyndaky ýyldyrym hadysalary
Bu mehanizmler geçirijiler arkaly çalt ýaýraýan ýokary energiýaly wagtlaýyn artykmaç naprýaženiýeleri döredýär.
Tokdan Gorag Enjamlarynyň Roli
A 1-nji görnüşli tolkundan goranyş enjamy hyzmat girişinde ýyldyrym bilen baglanyşykly güýçlenýän toklary dolandyrmak üçin ýörite döredildi. Ol içerki elektrik ulgamyna girmezden öň bölekleýin ýyldyrym tokuny boşadyp we aşa ýokary naprýaženiýe derejelerini çäklendirip bilýär.
Ýyldyrym bilen baglanyşykly güýçlenmeden goramagyň esasy funksiýalaryna aşakdakylar girýär:
-
Çalt naprýaženiýe gysgyç
-
Ýokary güýçlenýän tok boşaltma ukyby
-
Aşakdaky enjamlaryň izolýasiýasyny goramak
Köp gurluşlarda, zynjyr açarynyň güýçden goranyş ulgamy ulgamyň utgaşdyrylyşyny we howpsuzlygyny ýokarlandyryp, artykmaç tokdan goragy we gözegçilikli dartgynlyk ugruny üpjün etmek üçin integrasiýa edildi.
Näme üçin diňe Breakers ýeterlik däl
Standart döwüjiler wagtlaýyn wakalara gaty haýal reaksiýa berýärler. Hatda dartgynlykdan goranýan zynjyr açarlary Ýyldyrym sebäpli ýüze çykýan güýçlenmeleri azaltmak üçin termal ýa-da magnitli böküş mehanizmlerine däl-de, içki güýçlenmeden goraýan komponentlere bil baglaň.
Ýöriteleşdirilen dartgynlykdan goranyş enjamlary bolmasa, ýyldyrym bilen baglanyşykly geçişler açarlardan barlanmazdan geçer.

Haýsy pudaklar ýyldyrymdan goranmak üçin ýörite goragy talap edýär?
Enjamlaryň ýokary duýgurlygy, daşarky täsirler ýa-da möhüm iş wagty talaplary bolan pudaklar üçin ýyldyrym we güýçlenmeden goramagyň aýratyn görnüşi talap edilýär.
Ýokary töwekgelçilikli senagat pudaklary
Ýyldyrym sebäpli ýüze çykýan güýçlenme hadysalaryna aşakdaky pudaklar has-da ejiz bolýar:
-
Elektrik energiýasyny öndürmek we kiçi stansiýalar
-
Gaýtadan dikeldilýän energiýa (gün energiýasy we ýel energiýasy)
-
Telekommunikasiýa we maglumat merkezleri
-
Önümçilik we prosesleriň awtomatlaşdyrylmagy
-
Ulag we infrastruktura ulgamlary
Bu gurşawlar köplenç uzak kabel ulgamlaryny, daşarky enjamlary we duýgur elektronikany birleşdirýär - bu bolsa tolkun ýaýramagy üçin ideal şertlerdir.
AC we DC ulgamlarynyň täsiri
Ýyldyrym AC we DC ulgamlaryna täsir edýär, ýöne gorag usuly tapawutlanýar:
-
Kommunal hyzmatlar bilen baglanyşykly desgalar utgaşdyrylan enjamlara daýanýar AC güýçlenmesinden goranyş elektrik paýlaýyş ulgamlaryndan girýän ýyldyrym geçişlerini dolandyrmak üçin.
-
Gün panelleri, batareýa ulgamlary we DC dolandyryş zynjyrlary üçin aýratyn zerurlyk bar DC tolkundan goranyş DC geçirijilerinde üznüksiz polýarlyk stresini we ýyldyrym sebäpli ýüze çykýan güýçlenmeleri dolandyrmak üçin.
DC ulgamlaryna AC derejeli enjamlary ulanmak köp duş gelýän we gymmat ýalňyşlykdyr.
Goragyň ýeterlik dälliginiň netijeleri
Ýyldyrym we tolkunlardan goramagyň degişli usuly bolmasa, desgalar aşakdaky ýagdaýlara duçar bolýarlar:
-
Elektroniki näsazlyklaryň gaýtalanmagy
-
Maglumat ýitgisi we dolandyryş ulgamynyň näsazlyklary
-
Tehniki hyzmatyň we işden çykma wagtynyň artmagy
-
Howpsuzlyk we laýyklyk töwekgelçilikleri
Şonuň üçin aýratynlaşdyrylan tolkundan goranmak diňe bir gorag aksessuary däl, eýsem ygtybarlylyk üçin maýa goýumdyr.
Ýyldyrym we güýçlenmeden goranmak boýunça utgaşykly ulgamy nädip dizaýn etmeli?
Daşarky ýyldyrymdan gorag, topraklama we içki ýyldyrymdan gorag enjamlarynyň arasyndaky utgaşyklyk arkaly ýyldyrymdan we tolkundan goramagyň netijeli usuly gazanylýar.
Sistema derejesindäki gorag konsepsiýasy
Koordinasiýalaşdyrylan gorag ulgamy, adatça, aşakdakylary öz içine alýar:
-
Daşarky ýyldyrymdan gorag (howa terminallary, aşak geçirijiler) göni zarba ýollaryny dolandyrmak üçin
-
1-nji görnüşli tolkundan goranyş enjamlary ýyldyrym toklaryny çykarmak üçin hyzmat girişinde
-
Ikinji derejeli tolkundan gorag paýlaýyş panellerinde
-
Ulanyş nokadynda gorag duýgur enjamlar üçin
Her gatlak güýçlenme energiýasyny we galan naprýaženiýeni yzygiderli azaldýar.
Enjamlaryň arasyndaky utgaşyklyk
Dogry utgaşdyrma ýokarky akymdaky enjamlaryň ýokary energiýaly dartgynlyklary dolandyrmagyny üpjün edýär, aşaky akymdaky enjamlaryň bolsa inçe naprýaženiýe çäklendirmesini üpjün edýär.
Esasy utgaşdyryş ýörelgelerine aşakdakylar girýär:
-
Dogry saýlanyş 1-nji görnüşli tolkundan goraýjy enjam reýtingler
-
Gorag tapgyrlarynyň arasynda ýeterlik aralyk ýa-da aýrylyş
-
Yzygiderli topraklama we birikdirme dizaýny
A tolkundan goraýan açar käbir arhitekturalarda ulanylyp bilner, ýöne nädogry işlemegiň öňüni almak üçin ol elektrik taýdan ýöriteleşdirilen dartgynlykdan goraýjy enjamlar bilen utgaşdyrylmalydyr.
Topraklama we gurnama hili
Hatda iň gowy tolkundan goranyş dizaýny hem degişli topraklama bolmazdan şowsuz bolýar. Iň gowy tejribeler aşakdakylary öz içine alýar:
-
Pes impedansly topraklama ýollary
-
Gysga, göni birikdiriji simler
-
Sistemalaryň arasyndaky deňpotensial baglanyşyk
Çylşyrymly desgalar ýa-da ýyldyrym howply sebitler üçin köp inženerler öz dizaýnlaryny şu usullar arkaly tassyklaýarlar tehniki maslahat standartlara laýyk gelmegi we ulgamyň uzak möhletli ygtybarlylygyny üpjün etmek üçin.

Netije
Tolkundan goranmak ýyldyrymdan goranmagyň elektrik esasydyr. Inženerler ýyldyrym sebäpli elektrik togunyň ýokarlanmagyny düşünmek, howply pudaklary kesgitlemek we utgaşdyrylan gorag ulgamlaryny dizaýn etmek arkaly enjamlaryň zyýanyny we iş bozulmalaryny ep-esli azaldyp bilerler.
Köp soralýan soraglar
Ýyldyrym bilen baglanyşykly güýçden goranmak näme?
Çakyşdan goranyş elektrik we elektron enjamlaryň zaýalanmagynyň öňüni alyp, ýyldyrym hadysalarynyň sebäpli ýüze çykýan wagtlaýyn artykmaç naprýaženiýeleri gözegçilikde saklaýar.
Ýyldyrymdan goranmak üçin 1-nji görnüşli güýçden goranyş enjamy zerurmy?
Hawa. 1-nji görnüşli güýçden goraýan enjam hyzmat girişinde ýyldyrym bilen baglanyşykly güýçden goraýan toklary çykarmak üçin niýetlenendir.
Elektrik açarlary ýyldyrymyň güýçlenmesinden goranmagy üpjün edip bilermi?
Standart zynjyr açarlary muny edip bilmez. Diňe içine girýän güýçden goraýan komponentleri bolan açarlar ýyldyrym sebäpli güýçden düşürilýän güýçden düşürilýän güýçden düşürilýän güýçden düşürilýän güýçden düşürilip biler.
DC ulgamlaryna ýyldyrymyň güýçlenmesinden goranmak gerekmi?
Hawa. DC ulgamlary ýyldyrym sebäpli ýüze çykýan dartgynlyklara örän duýgur we olara DC derejeli dartgynlykdan goranmak üçin niýetlenen ýörite enjamlar gerek.
Ýyldyrym we tolkundan gorag haçan meýilleşdirilmeli?
Ýyldyrym we güýçden goranyş ulgamlary elektrik ulgamynyň başlangyç dizaýn tapgyrynda ornaşdyrylmaly, näsazlyklar ýüze çykandan soň goşulmaly däl.











