Tokdan goraýjylaryň bäş gorag usuly
Tokdan goranmagyň usullary
1. Elektrik geçirijileriniň üstünden birikdirilen parallel güýçden goraýjy enjamlar (SPD)
Adaty şertlerde, güýçleniş goragçysynyň içindäki varistorlar ýokary impedans ýagdaýynda galýar. Elektrik ulgamy ýyldyrym uranda ýa-da geçiş operasiýalary sebäpli wagtlaýyn güýçlenişler ýüze çykanda, goragçy nanosekundlaryň içinde jogap berýär we varistorlaryň pes impedans ýagdaýyna geçmegine sebäp bolýar we artykmaç naprýaženiýeni howpsuz derejä çenli çalt gysýar. Uzak wagtlap güýçlenişler ýa-da artykmaç naprýaženiýeler ýüze çyksa, varistor zaýalanýar we gyzýar, bu bolsa ýangynlaryň öňüni almak we enjamlary goramak üçin termal kesiş mehanizmini işe girizýär.
2. Elektrik zynjyrlary bilen bir hatarda birikdirilen seriýaly filtr görnüşli güýç goragçylary
Bu goragçylar duýgur elektron enjamlary üçin arassa we howpsuz energiýa üpjün edýär. Ýyldyrym çakmalary diňe bir ägirt uly energiýany däl, eýsem örän dik naprýaženiýe we tok ýokarlanma tizligini hem öz içine alýar. Parallel SPD-ler güýç amplitudalaryny basyp bilse-de, ýiti tolkun frontlaryny tekizläp bilmeýärler. Elektrik zynjyrlary bilen bir hatarda birikdirilen yzygiderli filtr görnüşli SPD-ler nanosekundlarda artykmaç naprýaženiýeleri azaltmak üçin MOV-lary (MOV1, MOV2) ulanýarlar. Mundan başga-da, LC filtri güýç naprýaženiýesiniň we tok ýokarlanma tizliginiň dikligini tas 1000 esse azaldýar we galan naprýaženiýeni bäş esse azaldýar, duýgur enjamlary goraýar.
3. Aşa köp naprýaženiýeleri çäklendirmek üçin fazalaryň we liniýalaryň arasynda naprýaženiýe-gysgyç waristorlary gurnamak
Bu usul ýokary dartgynlylyga çydamlylyk ukybyna eýe bolan yşyklandyryş, liftler, kondisionerler we motorlar üçin gowy işleýär. Şeýle-de bolsa, ýokary integrasiýaly häzirki zaman ykjam elektronikasy üçin ol has az netijeli. Mysal üçin, bir fazaly 220V AC ulgamlarynda, induksiýa edilen ýyldyrym çakmalaryny siňdirmek üçin varistorlar adatça neýtral we toprak aralygyna gurnalýar. Goragyň netijeliligi doly varistoryň saýlanmagyna we ygtybarlylygyna baglydyr.
Gysgyç naprýaženiýesi toruň iň ýokary naprýaženiýesine (310V) esaslanyp kesgitlenýär we aşakdakylary hasaba alýar:
- Toruň 20% üýtgemeleri,
- 10% komponent çydamlylygy,
- 15% ygtybarlylyk faktorlary (garrama, çyglylyk, ýylylyk).
Şeýlelik bilen, adaty gysyş derejeleri 470V-dan 510V-a çenli üýtgeýär. 470V-dan aşak bolan güýçler täsirlenmän geçýär.
Standart elektrik enjamlary (meselem, motorlar, yşyklandyryş) 1500V üýtgeýän tok (2500V iň ýokary tok) çydap bilse-de, häzirki zaman elektronikasy ±5V-dan ±15V-a çenli işleýär, iň ýokary çydamlylyk 50V-dan aşakda. 470V-dan aşak ýokary ýygylykly tok üýtgemeleri transformatorlarda we elektrik çeşmelerinde parazit kuwwatlyklar arkaly birleşip, içerki çyzgylara zyýan ýetirip bilýär. Mundan başga-da, varistor galyndy naprýaženiýesi we sim induktiwligi sebäpli güýçli tok üýtgemeleri gysyş derejesini 800V–1000V-a çenli ýokarlandyryp, elektronikany has-da howp astyna salyp biler.
4. Ultra-izolýasiýa transformatorlary bilen goragy güýçlendirmek (izolýasiýa usuly)
Ikinji derejeli topraklamany üpjün etmek bilen birlikde ýokary ýygylykly şowhuny blokirlemek üçin energiýa çeşmesi bilen ýüküň arasyna goragly izolýasiýa transformatory goýulýar. Topraga görä bolan umumy režimli päsgelçilik, sargylaryň arasyndaky kuwwatlylyk arkaly birleşýär. Birinji we ikinji derejeli sargylaryň arasyndaky toprakly gorag bu päsgelçiligi sowup, çykyş şowhunyny azaldýar.
5. Absorbsiýa usuly
Sorulýan bölekler, bosaga naprýaženiýeleri aşylanda, ýokary impedansdan pes impedansa geçmek arkaly artmalary basyp ýatyrýarlar. Umumy enjamlara aşakdakylar girýär:
- Varistorlar – Çäklendirilen toguň işlemegi.
- Gaz çykaryş turbalary (GDT)– Haýal jogap.
- TVS diodlary / Gaty ýagdaýly boşaltma turbalary – Has çalt, ýöne energiýa siňdirişinde özara ylalaşyklar bilen.
