Içki ýyldyrymdan gorag we güýçlenme enjamlary: tapawut näme?

1. Içki ýyldyrym goragynyň arasyndaky gatnaşyk we Tolkundan Gorag

Içki ýyldyrymdan gorag (Içki LPS):

Bu ýyldyrymdan gorag ulgamynyň bir bölegidir. Ol ýyldyrym üçin ekwipotensial baglanyşygy we/ýa-da daşarky ýyldyrymdan gorag ulgamyndan elektrik izolýasiýasyny öz içine alýar.

Tokdan Gorag Çäreleri (SPM):

Bular içerki ulgamlary ýyldyrym elektromagnit impulslaryndan (LEMP) goramak üçin görülýän çärelerdir. SPM şeýle hem umumy ýyldyrymdan gorag ulgamynyň bir bölegidir.

GB/T 21714.1-däki 1-nji surata görä, ýyldyrymdan doly gorag Ýyldyrymdan gorag ulgamyny (LPS) we güýçden gorag çärelerini (SPM) öz içine alýar. Güýçden gorag (SPM) GB/T 21714.4-de beýan edilýär, içki ýyldyrymdan gorag bolsa LPS-iň bir bölegidir (daşky we içki bölekleri öz içine alýar) we GB/T 21714.3-de beýan edilýär.

1-nji surat – GB/T 21714 bölekleriniň arasyndaky gatnaşyk

2. Içki ýyldyrymdan goramagyň gelip çykyşy we Tolkundan Gorag

2.1 IEC 1024-1:1990

IEC 1024-1:1990 "Gurluşyklary ýyldyrymdan goramak – 1-nji bölüm: Umumy ýörelgeler" standartynyň 1.2.7-nji bölüminde Içki ýyldyrymdan goramak daşarky ýyldyrymdan goramak ulgamyndan daşary ähli goşmaça çäreler hökmünde kesgitlenýär. Bu çäreler goralýan giňişligiň içinde ýyldyrym toklarynyň elektromagnit täsirlerini azaltmaga kömek edýär. Şeýlelik bilen, IEC 1024-1:1990 standartyna laýyklykda, içki LPS daşarky LPS-den başga ähli zatlary öz içine alýar - bu bolsa elektromagnit impulslardan (LEMP) goramagy hem öz içine alýar.

2.2 IEC 62305-1:2006

IEC 62305-1:2006, "Ýyldyrymdan goramak – 1-nji bölüm: Umumy ýörelgeler" (1-nji neşir) döwründe, kesgitlemeler has anyklaşdy:

3.42 Içki ýyldyrymdan gorag ulgamy (LPS): Daşarky LPS-den ekwipotensial baglanyşykdan we/ýa-da elektrik izolýasiýasyndan ybarat bolan LPS-iň bir bölegi. 3.49 LEMP gorag çäreleri ulgamy (LPMS): Içki ulgamlary ýyldyrym elektromagnit impulslaryndan goramak üçin çäreleriň doly ulgamy (LEMP).

IEC 62305-1-den 4:2006-a çenli seriýalar öňki standartlaryň ornuny tutup, birnäçe IEC TC81 resminamasyny birleşdirdi. Ol IEC 1024-den içki LPS-iň köne kesgitlemesini iki bölege böldi: içki LPS we LPMS (LEMP goragy üçin). IEC 62305-1:2024-de LPMS resmi taýdan Surge Protection Measures (SPM) diýlip atlandyryldy.

3 Içki ýyldyrymdan goranmak çäreleri

Içki ýyldyrymdan gorag, ýyldyrymdan gorag ulgamynyň dogry işlemegi üçin möhümdir. Eger içki gorag bolmasa, daşky LPS-den ýa-da binanyň beýleki geçiriji böleklerinden geçýän ýyldyrym togy howply uçgunlara sebäp bolup biler. Bu uçgunlar ýangyna, şahsy şikeslere ýa-da infrastruktura zyýanyna sebäp bolup biler. Arakesme aralyklaryndaky tapawutlardan başga-da, içki gorag ähli ýyldyrymdan gorag derejelerinde birmeňzeşdir. Daşarky LPS bilen aşakdaky bölekleriň arasynda uçgunlar döräp biler: Metal gurluşlar, binanyň içki ulgamlary, Goralýan bina bilen baglanyşykly daşarky geçiriji bölekleri ýa-da turba geçirijileri.

Standartlara laýyklykda, gurluşyň partlaýjy ýerlerinde peýda bolýan uçgunlar hemişe howply hasaplanýar. Uçgun emele gelmeginiň öňüni almak üçin aşakdaky usullaryň biri ulanylmalydyr: Ekwipotensial baglanyş, ýa-da; Metal bölekleriň arasyndaky elektrik izolýasiýasy.

Ekwipotensial baglanyşyk ölçegleri (2-nji surata serediň) aşakdakylary öz içine alýar:

Tebigy birikmeler elektrik üznüksizligini üpjün etmeýän ýagdaýlarda ulanylýan birikdiriji geçirijiler, mysal üçin, suwa ýa-da ýyladyş turbalaryna gönüden-göni birikdirmek arkaly;

Göni birikdirme mümkin bolmadyk ýagdaýlarda, mysal üçin, pes woltly liniýalar üçin ulanylýan dartgynlykdan goraýjy enjamlar (SPD); we

Izolasiýa edilen uçgun aralyklary (ISG), geçirijileri birikdirmäge rugsat berilmedik ýagdaýlarda, mysal üçin, katod gorag turbalary ýa-da gaz turbalary üçin ulanylýar.

2-nji surat

Ekwipotensial baglanyşyk üçin ýyldyrymdan gorag daşarky LPS-iň dürli görnüşlerine esaslanyp, aşakdaky häsiýetlere eýedir:

Izolasiýa edilen LPS: Baglanyşyk diňe ýer derejesinde amala aşyrylýar;

Goşulan LPS: Baglamak şu ýerde ýerine ýetirilmeli:

(1) Ýerzeminiň ýa-da ýerüsti gatlagyň, we;

（2） Zerur izolýasiýa ýa-da bölmek aralygynyň gazanylmaýan islendik ýeri.

Elektrik izolýasiýaly LPS: Ýer derejesindäki birikdirmeden başga-da, birikdirme howa terminal ulgamlarynda ýa-da aşaky geçirijilerde hem amala aşyrylyp bilner.

4 Tokdan Gorag Çäreleri

Esasy SPM aşakdaky komponentleri öz içine alýar:

(1) Topraklama we birikdiriş ulgamy

Topraklama ulgamy ýyldyrym tokuny ýere howpsuz geçirýär we ýaýradýar.

Baglanyşyk ulgamy potensial tapawutlary iň pes derejä düşürýär we magnit meýdanynyň täsirlerini azaldýar.

(2) Elektromagnit gorag we dogry simler

Giňişlik goragy, ýyldyrymyň göni urmagyndan ýa-da binanyň golaýyndaky urgulardan döreýän LPZ-niň içindeki magnit meýdanlaryny azaldýar we içki güýçlenmeleriň azalmagyna kömek edýär.

Içki kabelleri goragly kabeller ýa-da turbalar bilen goramak, ýüze çykan dartgynlyklary iň pes derejä düşürýär.

Içki simleriň dogry ýerleşdirilişi induksiýa halkalaryny azaltmaga we içki dartgynlyklary azaltmaga kömek edýär. Binanyň giriş nokadynda daşarky liniýalary goramak, içerki ulgamlara geçirilýän dartgynlyklary hem azaldýar.

(3) Utgaşdyrylan SPD ulgamy

Utgaşdyrylan SPD ulgamy daşarky we içerki artmalaryň täsirini çäklendirýär.

(4) Izolýasiýa interfeýsleri

Izolýasiýa interfeýsleri LPZ-e girýän liniýalara geçirilýän güýçlenmeleriň täsirini azaldýar.

Topraklama we ekwipotensial baglanyşygy hemişe üpjün edilmelidir, esasanam binanyň giriş nokatlarynda — gönüden-göni birikdirmek ýa-da ekwipotensial baglanyşygyň bir bölegi hökmünde her bir geçiriji hyzmaty SPD-e birikdirmek arkaly.

(5) Ýyldyrymly ýagyş barada duýduryş ulgamlaryny (TWS) ulanmak

IEC 62305-1:2024-iň 7.1-nji bendinde IEC 62793-e laýyklykda TWS-i işjeňleşdirmegiň daşarky hyzmatlary öçürmek arkaly gorag çäresi hökmünde hyzmat edip biljekdigi we elektrik we elektron ulgamlaryna zyýan ýetmeginiň ýygylygyny azaltmaga kömek edip biljekdigi aýdylýar.

5 Netije

Içki ulgam çäreleri howply uçgunlaryň, şol sanda birinji derejeli SPD bilen ýyldyrymyň ekwipotensial baglanyşynyň öňüni almaga gönükdirilendir. Güýçden goranmak, esasan, içki ulgamlara täsir edýän güýçlerden goranýar we bu maksat üçin ulanylýan SPD-ler birinji derejeli SPD bilen utgaşdyrylmaly, ýöne birinji derejelini öz içine almaýar. SPD özi.