Ⅰ. Näme ... tolkun gorag enjamy (SPD)?

 

Tokdan goraýan enjam (SPD) elektrik enjamlaryny ýyldyrym urmagyndan, elektrik ulgamynyň üýtgemelerinden ýa-da enjamlaryň çalşyrylmagyndan dörän naprýaženiýeleriň ýokarlanmagyndan ýaly wagtlaýyn artykmaç naprýaženiýelerden goramak üçin ulanylýan elektron enjamdyr. Ol elektrik enjamlarynyň durnukly işlemegini üpjün edýär, enjamlaryň ömrüni uzaldýar we wagtlaýyn artykmaç naprýaženiýeleri çäklendirmek we güýç toklaryny ýere gönükdirmek arkaly naprýaženiýeleriň üýtgemelerinden ýüze çykýan zyýanyň töwekgelçiligini azaldýar.

 

Tokdan goraýjy enjamlar elektrik ulgamlarynda, aragatnaşyk ulgamlarynda, senagat awtomatlaşdyrmasynda, öý hojalyk enjamlarynda we beýleki ugurlarda giňden ulanylýar we elektrik howpsuzlygyny goramagyň möhüm bölegi bolup durýar.

 

1.1 Tokdan goraýjynyň iş prinsipi

 

Tokdan goraýjynyň esasy wezipesi artykmaç naprýaženiýeni anyklamak we basyp ýatyrmakdyr. Onuň iş prinsipi esasan aşakdaky mehanizmlere esaslanýar.

 

1.1.1 Voltaž gysgyç

Zanjirdäki naprýaženiýe bellenen bosagadan geçende, dartgynlyk goragçysynyň içindäki çyzykly däl komponentler (waristorlar, gaz çykaryş turbalary ýa-da wagtlaýyn diodlar ýaly) çalt tog geçirýär we artykmaç naprýaženiýeni howpsuz aralykda çäklendirýär.

 

1.1.2 Energiýa Boşadyş

Tokdan goraýjy, artykmaç naprýaženiýeden döreýän energiýany topraklama ulgamy arkaly ýere geçirýär we onuň goralýan enjama girmeginiň öňüni alýar.

 

1.1.3 Awtomatiki sagalmak

Käbir güýçden goraýjylar güýçden soň awtomatiki usulda adaty işine gaýdyp bilýärler, beýlekileri bolsa el bilen çalşyrmagy ýa-da täzeden sazlamagy talap edýär.

 

1.2 Nähili -a güýçden goraýjy saýlaň

Dogry tok çykaryjyny saýlanyňyzda, aşakdaky faktorlary göz öňünde tutmaly.

 

1.2.1 Voltaž dereje 

Tokdan goraýjynyň nominal naprýaženiýesi goragly ulgamyň, meselem, 220V AC ulgamy ýa-da 48V DC ulgamy ýaly ulgamyň naprýaženiýesine laýyk gelmelidir.

 

1.2.2 Tok kuwwatlylyk (Içinde/Iimp)

 

Bu, adatça kA (müň amper) bilen ölçenýän, güýçden goraýjynyň çydap biljek iň ýokary güýçden çydamlylygyny görkezýär we ýyldyrym çakýan ýerlerde has ýokary tok kuwwaty bolan SPD-ler saýlanmalydyr.

 

1.2.3 Jogap wagt

  

Jogap beriş wagty näçe gysga bolsa, gorag täsiri şonça gowy bolýar. Nanosekund derejeli jogap beriş wagty bolan SPD-ler takyk elektron enjamlar üçin amatlydyr.

 

1.2.4 Gorag re mode

 

Ulgamyň talaplaryna laýyklykda bir fazaly, üç fazaly ýa-da birleşdirilen gorag režimini (meselem, LN, L-PE, N-PE we ş.m.) saýlaň.

 

1.2.5 Gurnama ýerleşýän ýer

  

IEC 61643 standartyna laýyklykda, tokdan goraýjy enjamlar 1-nji görnüş (bina girişi), 2-nji görnüş (paýlaýjy gutu) we 3-nji görnüş (enjamyň ujy) diýlip klassifikasiýa edilip bilner.

 

1.2.6 Sertifikatlaşdyrma standartlar

 

Howpsuzlygy we ygtybarlylygy üpjün etmek üçin halkara standartlaryna (UL 1449, IEC 61643 ýaly) laýyk gelýän önümleri saýlaň.

 

1.3 Nähili -a tolkundan goraýjyny gurnaň

 

Tok göterijiniň netijeli işlemegini üpjün etmegiň açary dogry gurnamadyr:

 

1.3.1 Gurnama ýerleşýän ýeri:

 

- 1-nji görnüşli SPD göni ýyldyrym urmasyndan ýa-da sebäp bolan ýyldyrymdan goranmak üçin esasy paýlaýjy panelde ýa-da binanyň giriş liniýasynda gurnalmaly.

- Ikinji derejeli goragy üpjün etmek üçin ikinji derejeli paýlaýyş paneline 2-nji görnüşli SPD gurnalýar.

- 3-nji görnüşli SPD serwerler we aragatnaşyk enjamlary ýaly duýgur enjamlaryň golaýynda gurnalýar.

 

1.3.2 Simleri birikdirmek usuly:

 

Impedansy azaltmak üçin birikdirmek üçin gysga we galyň simleri ulanyň.

Topraklama garşylygynyň standarta laýyk gelýändigine göz ýetiriň (adatça ≤ 10Ω).

 

1.3.3 Parallel we yzygiderli baglanyşyk:

 

- SPD-leriň köpüsi parallel gurnalýar, bu bolsa zynjyryň adaty işlemegine päsgel bermeýär.

- Käbir ýörite SPD-ler (meselem, süzgüç görnüşi) yzygiderli gurnalyp bilner.

 

1.3.4 Hyzmat we çalşyrmak:

 

- SPD-niň ýagdaýyny yzygiderli barlaň. Käbir SPD-lerde ömür möhleti görkezijisi bar (meselem, gyzyl penjire näsazlygy görkezýär).

- Birnäçe gezek güýçlenme täsirinden soň daşky görnüşi bitewi bolsa-da, ony çalşyrmaly.

 

Ⅱ. DC/Kondisioner güýçden goraýjy

 

2.1 DC Tolkun Goragçy

 

2.1.1 DC Surge Protector düşünjesi

 

DC Tok Goraýjysy (DC SPD) DC energiýa ulgamlary üçin ýörite dizaýn edilen we gün fotowoltaik ulgamlary, elektrik awtoulaglaryny zarýad beriji stansiýalar, aragatnaşyk baza stansiýalary we maglumat merkezleri ýaly DC işleýän enjamlary tok zyýanlaryndan goramak üçin ulanylýar. DC elektrik energiýasynyň döwürleýin üýtgemeleri bolmaýandygy sebäpli, DC üçin tok goragynyň dizaýny üznüksiz naprýaženiýe we polýarlyk faktorlaryny hasaba almalydyr.

 

2.1.2 Işleýär DC Tok Güýçlendirijisiniň Prinsipi

 

• Polýarlyga duýgur dizaýn: DC ulgamynyň naprýaženiýe polýarlygy üýtgewsizdir. SPD diňe oňyn we negatiw polýuslar dogry birikdirilende dogry işläp biljekdigini üpjün etmelidir.

• Üznüksiz naprýaženiýe çydamlylygy: AC SPD-den tapawutlylykda, DC SPD uzak wagtlap näsazlyk döretmezden durnukly naprýaženiýe çydamly bolmaly.

• Ýörite ýaý söndürme tehnologiýasy: DC elektrik energiýasynyň tebigy nol kesişme nokady ýok we ýaýy söndürmek kyn. Şonuň üçin DC SPD ýörite ýaý söndürme enjamyny (meselem, magnitli ýaý söndürme) ulanmaly.

 

2.1.3 DC güýçleniş goragçysynyň funksiýasy

 

- Gün fotoelektrik panellerini, inwertorlaryny we energiýa saklaýyş ulgamlaryny ýyldyrym urmalaryndan we kommutasiýa güýçlenmelerinden goraň.

- Elektrik awtoulaglarynyň zarýad beriş stansiýalarynyň durnukly işlemegini üpjün ediň, ýokary woltly şoklaryň batareýa dolandyryş ulgamyna zyýan ýetirmeginiň öňüni alyň.

- Aragatnaşyk baza stansiýalary we maglumat merkezleri üçin DC elektrik üpjünçiliginiň howpsuzlygyny kepillendirmek, enjamlaryň işden çykmak howpuny azaltmak.

 

2.2 kondisioner Tolkun Goragçy

 

2.2.1 Konsepsiýa AC Surge Protector-yň

 

AC Surge Protector (AC SPD) AC elektrik ulgamyny (meselem, öýleri, zawodlary, täjirçilik jaýlaryny we ş.m.) tok zelellerinden goramak üçin ulanylýar. AC elektrik energiýasynyň naprýaženiýesiniň döwürleýin üýtgemegi sebäpli, SPD dizaýny ýygylyga (50Hz/60Hz) we faza üýtgemelerine uýgunlaşmalydyr.

 

2.2.2 Işleýär AC güýçleniş goragçysynyň prinsipi

 

• Faza uýgunlaşmasy: AC SPD ähli fazalardaky naprýaženiýeni netijeli berkidip bilmelidir.

• Çalt jogap: AC ýygylygy ýokary, şonuň üçin SPD jogap wagty örän gysga bolmaly (nanosekund derejesi).

• Awtomatiki täzeden başlamak: Käbir AC SPD-leri güýçlenme hadysasyndan soň awtomatiki usulda dikeldilip bilýär we el bilen goşulyşmagy talap etmeýär.

 

2.3 Nähili Dogry DC ýa-da AC güýç goragyny saýlaň

 

• Ulgamyň görnüşini görkeziň: Ilki bilen onuň DC ýa-da AC ulgamydygyny anyklaň.

• Tokuň üýtgemeginiň töwekgelçiligini bahalaň: Ýyldyrym çakýan ýerlerde has ýokary gorag derejesini saýlaň (meselem, 1-nji we 2-nji görnüşleriň utgaşmasy).

• Enjamlaryň talaplaryna laýyk geliň: Takyk elektron enjamlar üçin has çalt jogap berýän SPD-leri saýlaň.

• Hünärmenler bilen maslahatlaşyň: Çylşyrymly ulgamlar (meselem, gibrid elektrik üpjünçiligi) üçin gorag meýilnamasyny inženeriň işläp düzmegi maslahat berilýär.

Ⅲ. Netije

Tokdan goraýan enjamlar elektrik ulgamlarynyň howpsuzlygyny üpjün etmek üçin möhüm enjamlardyr. DC ýa-da AC ulgamlarynda bolsun, degişli SPD-ni saýlamak we ony dogry gurmak enjamyň zeper ýetmeginiň töwekgelçiligini ep-esli azaldyp biler. Täze energiýanyň, elektrik awtoulaglarynyň we akylly elektrik ulgamlarynyň ösmegi bilen, göni tokdan goraýan enjamlara bolan isleg artýar, şol bir wagtyň özünde AC-dan goraýan enjamlar senagat we öý hojalyk elektrik energiýasynyň esasy bolmagynda galýar. Ylmy saýlama we standartlaşdyrylan gurnama arkaly togdan goraýan enjamlar elektrik ulgamlary üçin ygtybarly "howpsuzlyk goragçylaryna" öwrüler.