Giriş

Häzirki zaman energiýa ulgamlarynda we elektron enjamlaryň ulanylyşynda, dartgynlykdan goraýjylar (SPD) we inwertorlar, iki esasy bölek hökmünde, tutuş ulgamyň howpsuz we durnukly işlemegini üpjün etmek üçin olaryň bilelikdäki işlemegi örän möhümdir. Gaýtadan dikeldilýän energiýanyň çalt ösmegi we güýçli elektron enjamlaryň giňden ulanylmagy bilen, bu ikisiniň bilelikde ulanylmagy barha giňden ýaýrady. Bu makala SPD-leriň we inwertorlaryň iş ýörelgelerine, saýlama ölçeglerine, gurnama usullaryna, şeýle hem energiýa ulgamlary üçin toplumlaýyn goragy üpjün etmek üçin olary nähili iň gowy jübütleşdirip boljakdygyna çuňňur ara alnyp maslahatlaşylar.

 

 

1-nji bap: Tokdan goraýjylaryň toplumlaýyn seljermesi

 

1.1 Tok göterijiden goraýjy näme?

 

Tokdan goraýan enjam (gysgaça SPD), şeýle hem tokdan goraýan enjam ýa-da artykmaç naprýaženiýe goragçysy hökmünde tanalýar, dürli elektron enjamlary, gurallary we aragatnaşyk liniýalaryny howpsuzlykdan goraýan elektron enjamdyr. Ol goragly zynjyry ekwipotensial ulgama örän gysga wagtyň içinde birikdirip, enjamyň her portundaky potensialy deňleşdirip, şol bir wagtyň özünde ýyldyrym urmagy ýa-da açaryň işlemegi sebäpli zynjyrda dörän tokdan goraýan enjamy ýere goýberip, elektron enjamlary zeper ýetmekden gorap bilýär.

 

Tokdan goraýan enjamlar aragatnaşyk, elektrik energiýasy, yşyklandyryş, gözegçilik we senagat gözegçiligi ýaly ugurlarda giňden ulanylýar we olar häzirki zaman ýyldyrymdan goraýan inženerçiligiň aýrylmaz we möhüm bölegidir. Halkara elektrotehniki komissiýasynyň (IEC) standartlaryna laýyklykda, tokdan goraýan enjamlar üç kategoriýa bölünip bilner: I görnüş (gönüden-göni ýyldyrymdan goraýan enjamlar üçin), II görnüş (paýlaýyş ulgamyny goramak üçin) we III görnüş (terminal enjamlaryny goramak üçin).

 

1.2 Tokdan goraýjynyň iş prinsipi

 

Tokdan goraýjynyň esasy iş prinsipi çyzykly däl bölekleriň (waristorlar, gaz çykaryş turbalary, wagtlaýyn naprýaženiýe basyş diodlary we ş.m.) häsiýetlerine esaslanýar. Adaty naprýaženiýede olar ýokary impedans ýagdaýyna eýe bolýarlar we zynjyryň işine diýen ýaly täsir etmeýärler. Tokdan goraýjynyň naprýaženiýesi ýüze çykanda, bu bölekler nanosekundlaryň içinde pes impedans ýagdaýyna geçip, artykmaç naprýaženiýe energiýasyny ýere gönükdirip, şeýlelik bilen goragly enjamdaky naprýaženiýeni howpsuz aralyga çenli çäklendirip bilýärler.

Işiň anyk prosesini dört tapgyra bölmek mümkin:

 

1.2.1 Gözegçilik tapgyry

 

SPD konzynjyrdaky naprýaženiýe üýtgemelerini yzygiderli gözegçilikde saklaýar. Ol ulgamyň kadaly işlemegine täsir etmezden, adaty naprýaženiýe aralygynda ýokary impedans ýagdaýynda galýar.

 

1.2.2 Jogap beriş tapgyry

 

Nasosyň bellenen bosagadan (meselem, 220V ulgam üçin 385V) geçendigi anyklananda, gorag elementi nanosekundlaryň içinde çalt täsir edýär.

 

1.2.3 Boşadyş sahna

Gorag elementi pes impedans ýagdaýyna geçýär we goragly enjamdaky naprýaženiýeni howpsuz derejä çenli gyssap, artykmaç toguň ýere gönükdirilmegi üçin boşalma ýoluny döredýär.

 

1.2.4 Dikeldiş tapgyry:

Tok güýçlenenden soň, gorag bölegi awtomatiki usulda ýokary impedans ýagdaýyna gaýdyp gelýär we ulgam adaty işine gaýdyp gelýär. Öz-özüni dikeltmeýän görnüşler üçin moduly çalşyrmak zerur bolup biler.

 

1.3 Nähili -a güýçden goraýjy saýlaň

 

Degişli tolkun goragyny saýlamak, iň gowy gorag täsirini we ykdysady peýdasyny üpjün etmek üçin dürli faktorlary göz öňünde tutmagy talap edýär.

 

1.3.1 Ulgamyň aýratynlyklaryna esaslanyp görnüşi saýlaň

 

- TT, TN ýa-da IT energiýa paýlaýyş ulgamlary dürli görnüşli SPD-leri talap edýär

- AC ulgamlary we DC ulgamlary (fotovoltaik ulgamlary ýaly) üçin SPD-leri garyşdyryp bolmaýar

- Bir fazaly we üç fazaly ulgamlaryň arasyndaky tapawut

 

1.3.2 Açar Parametrleriň deňleşdirilmegi

 

- Maksimum üznüksiz iş woltažy (Uc) ulgamyň duş gelmegi mümkin bolan iň ýokary üznüksiz woltaždan ýokary bolmaly (adatça ulgamyň nominal woltažynyň 1,15-1,5 essesi)

- Gorag naprýaženiýesiniň gorag derejesi (Ýokary) goralýan enjamyň çydamly naprýaženiýesinden pes bolmaly

- Nominal boşalma togy (In) we iň ýokary boşalma togy (Imax) gurnama ýerine we garaşylýan güýçlenme güýjüne esaslanyp saýlanmaly.

- Jogap beriş wagty ýeterlik derejede çalt bolmaly (adatça

 

1.3.3 Gurnama ýerleşýän ýerini göz öňünde tutýan meseleler

 

- Elektrik girişi I ýa-da II synp SPD bilen enjamlaşdyrylmaly

- Paýlaýyş paneli II synp SPD bilen enjamlaşdyrylyp bilner

- Enjamyň öň tarapy III synply inçe gorag SPD bilen goralmalydyr

 

1.3.4 Ýörite Daşky gurşaw talaplary

 

- Daşarky gurnama üçin, suw geçirmeýän we tozan geçirmeýän derejeleri (IP65 ýa-da ondan ýokary) göz öňünde tutuň.

- Ýokary temperatura şertlerinde, ýokary temperatura üçin amatly SPD-leri saýlaň

- Korroziýa garşy häsiýetli örtükleri saýlaň

 

1.3.5 Sertifikatlaşdyrma Standartlar

 

- IEC 61643 we UL 1449 ýaly halkara standartlaryna laýyk gelýär

- CE, TUV we ş.m. bilen sertifikatlaşdyrylan.

- Fotowoltaik ulgamlar üçin ol IEC 61643-31 standartyna laýyk gelmelidir

 

1.4 Nähili gurnamak tolkundan goraýjy

 

Dogry gurnamak, dartgynlykdan goraýjylaryň netijeliligini üpjün etmegiň açarydyr. Bu ýerde professional gurnama gollanmasy bar.

 

1.4.1 Gurnama Ýerleşýän ýeri Saýlama

 

- Tok giriş SPD esasy paýlaýyş gutusyna, giriş liniýasynyň ujuna mümkin boldugyça ýakyn ýerleşdirilmelidir.

- Ikinji derejeli paýlaýyş gutusy SPD açardan soň gurnalmaly.

- Enjamyň öň tarapyndaky SPD goragly enjama mümkin boldugyça ýakyn ýerleşdirilmelidir (aralygyň 5 metrden az bolmagy maslahat berilýär).

 

1.4.2 Simler Tehniki häsiýetnamalar

 

- "V" birikme usuly (Kelwin birikmesi) sim induktiwliginiň täsirini azaldyp biler.

- Birikdiriji simler mümkin boldugyça gysga we göni (

- Simleriň kese-kesiginiň meýdany standartlara laýyk gelmelidir (adatça 4 mm² mis simden az bolmaly däl).

- Topraklama simi üçin, faza siminiň kese-kesiginiň meýdanyndan az bolmadyk sary-ýaşyl iki reňkli simi saýlamaly.

 

1.4.3 Topraklama Talaplar

 

- SPD-niň topraklama terminallary ulgamyň topraklama şinasyna ygtybarly birikdirilen bolmaly.

- Topraklama garşylygy ulgamyň talaplaryna laýyk gelmelidir (adatça

- Topraklama simleriniň aşa uzyn bolmagyndan gaça duruň, sebäbi bu topraklama impedansyny artdyrar.

 

1.4.4 Gurnama Ädimler

 

1) Tok üpjünçiligini kesiň we wolt ýokdugyny barlaň

2) Paýlaýyş gutusynda SPD-niň ölçegine görä gurnama ýerini bronlaň

3) SPD binýadyny ýa-da ýol görkeziji reýkany berkidiň

4) Sim diagrammasyna laýyklykda faza simini, neýtral simi we topraklama simini birikdiriň

5) Ähli birikmeleriň howpsuzdygyny barlaň

6) Synag üçin elektrik toguny açyň, ýagdaý görkeziji çyralaryna üns beriň

 

1.4.5 Gurnama Howpsuzlyk çäreleri

 

- SPD-ni predohranitelden ýa-da zynjyr açaryndan öň gurnamaň.

- Birnäçe SPD-leriň arasynda ýeterlik aralyk (kabeliň uzynlygy > 10 metr) saklanmaly ýa-da aýyrýan enjam goşulmaly.

- Gurnalandan soň, SPD-niň öň tarapyna artykmaç tokdan gorag enjamy (meselem, predohranitel ýa-da zynjyr açary) gurnalmaly.

- Yzygiderli barlaglar (ýylda azyndan bir gezek) we tehniki hyzmat işleri geçirilmelidir. Güýçlendirilen barlaglar ýyldyrym möwsüminden öň we soň geçirilmelidir.

 

2-nji bap: Içinde-inwertorlaryň çuňňur seljermesi

 

2.1 Inwertor näme?

 

Inwertor göni togy (DC) üýtgeýän toga (AC) öwürýän güýçli elektron enjamdyr. Ol häzirki zaman energiýa ulgamlarynda aýrylmaz esasy bölekdir. Gaýtadan dikeldilýän energiýanyň çalt ösmegi bilen, inwertorlaryň ulanylyşy, esasanam fotowoltaik energiýa öndürýän ulgamlarda, ýel energiýasyny öndürýän ulgamlarda, energiýany saklaýan ulgamlarda we üznüksiz energiýa üpjünçiligi (UPS) ulgamlarynda barha giň ýaýrady.

 

 

Inwertorlary çykyş tolkunlarynyň görnüşlerine görä kwadrat tolkun inwertorlaryna, üýtgedilen sinus tolkun inwertorlaryna we arassa sinus tolkun inwertorlaryna bölüp bolýar; olary ulanylyş senariýalaryna görä tor bilen baglanyşykly inwertorlara, tordan daşarky inwertorlara we gibrid inwertorlara hem bölüp bolýar; şeýle hem kuwwatlylyk derejelerine görä mikro inwertorlara, simli inwertorlara we merkezi inwertorlara bölüp bolýar.

 

2.2 Işleýär Inwertoryň iş prinsipi

 

Inwertoryň esasy iş prinsipi ýarymgeçirijili kommutasiýa enjamlarynyň (meselem, IGBT we MOSFET) çalt kommutasiýa hereketleri arkaly göni togy üýtgeýän toga öwürmekdir. Esasy iş prosesi aşakdaky ýaly:

 

2.2.1 DC girişi Sahna

 

DC elektrik çeşmesi (fotovoltaik paneller, batareýalar ýaly) inwertora DC elektrik energiýasyny berýär.

 

2.2.2 Güýçlendirme Sahna (Isleg boýunça)

 

Giriş naprýaženiýesi DC-DC güýçlendirme zynjyry arkaly inwertoryň işlemegi üçin amatly derejä çenli güýçlendirilýär.

 

2.2.3 Ters öwrülmek Sahna

 

Dolandyryş açarlary belli bir yzygiderlikde açylýar we öçürilýär, bu bolsa göni togy pulsasiýa edýän göni toga öwürýär. Soňra ol üýtgeýän tolkun görnüşini emele getirmek üçin süzgüç zynjyry tarapyndan süzülýär.

 

2.2.4 Çykyş Sahna

 

LC süzgüçden geçenden soň, çykyş kwalifikasiýaly üýtgeýän tok (meselem, 220V/50Hz ýa-da 110V/60Hz) bolar.

 

Tor ulgamyna birikdirilen inwertorlar üçin, ol şeýle hem sinhron tor ulgamyna birikdirilişi dolandyrmak, maksimum güýç nokadyny yzarlamak (MPPT) we ada täsirinden goramak ýaly ösen funksiýalary öz içine alýar. Häzirki zaman inwertorlary, adatça, tolkun görnüşiniň hilini we netijeliligini ýokarlandyrmak üçin PWM (Impuls giňligi modulýasiýasy) tehnologiýasyny ulanýarlar.

 

2.3 Nähili saýlamak inwertor

 

Dogry inwertory saýlamak birnäçe faktorlary göz öňünde tutmagy talap edýär:

 

2.3.1 Görnüşini saýlaň esaslanan programma senariýasy boýunça

 

- Tor ulgamyna birikdirilen ulgamlar üçin tor ulgamyna birikdirilen inwertorlary saýlaň

- Tordan daşary ulgamlar üçin tordan daşary inwertorlary saýlaň

- Gibrid ulgamlar üçin gibrid inwertorlary saýlaň

 

2.3.2 Güýç Gabat gelýär

 

- Nominal kuwwat umumy ýük kuwwatyndan biraz ýokary bolmaly (maslahat berilýän 1,2 - 1,5 esse artykmaçlyk)

- Derrew artykmaç ýüklenme kuwwatyny (meselem, motoryň başlangyç toguny) göz öňünde tutuň.

 

2.3.3 Giriş häsiýetli gabat gelýän

 

- Giriş naprýaženiýe diapazony elektrik üpjünçiliginiň çykyş naprýaženiýe diapazonyny örtmeli.

- Fotowoltaik ulgamlar üçin MPPT ýollarynyň sany we giriş togunyň komponent parametrlerine gabat gelmegi zerurdyr.

 

2.3.4 Çykyş Aýratynlyklar Talaplar

 

- Çykyş woltažy we ýygylygy ýerli standartlara (meselem, 220V/50Hz) laýyk gelýär.

- Tolkun görnüşiniň hili (has gowusy arassa sinus tolkun inwertory)

- Netijelilik (ýokary hilli inwertorlaryň netijeliligi > 95% -e deňdir)

 

2.3.5 Gorag Funksiýalar

 

- Aşa naprýaženiýe, pes naprýaženiýe, artykmaç naprýaženiýe, gysga zynjyrlanma we gyzgyn ysytma ýaly esasy goraglar

- Tor bilen birikdirilen inwertorlar üçin ada täsirinden gorag gerek

- Ters inýeksiýa garşy gorag (gibrid ulgamlar üçin)

 

2.3.6 Daşky gurşaw Uýgunlaşma

 

- Işleýiş temperaturasynyň diapazony

- Gorag derejesi (daşarky gurnamalar üçin IP65 ýa-da ondan ýokary talap edilýär)

- Beýiklige uýgunlaşma

 

2.3.7 Sertifikatlaşdyrma Talaplar

 

- Tor ulgamyna birikdirilen inwertorlaryň ýerli tor ulgamyna birikdiriş sertifikatlary bolmaly (meselem, Hytaýda CQC, ÝB-de VDE-AR-N 4105 we ş.m.)

- Howpsuzlyk sertifikatlary (UL, IEC we ş.m. ýaly)

 

2.4 Nähili gurnamak inwertor

 

Inwertoryň dogry gurnalmagy onuň işlemegi we ömrüniň dowamlylygy üçin örän möhümdir:

 

2.4.1 Gurnama Ýerleşýän ýeri Saýlama

 

- Gün şöhlesinden goranmak üçin gowy howalandyryş

- Daşky gurşawyň temperaturasy -25℃-den +60℃-e çenli (jikme-jiklikler üçin önümiň aýratynlyklaryna serediň)

- Tozandan we poslaýjy gazlardan gaça durup, gurak we arassa

- Işletmek we tehniki hyzmat etmek üçin amatly ýerleşýän ýeri

- Batareýa blokuna mümkin boldugyça ýakyn (çyzyk ýitgisini azaltmak üçin)

 

2.4.2 Mehaniki Gurnama

 

- Durnuklylygy üpjün etmek üçin diwara berkidilýän ýa-da kronşteýnler arkaly gurnaň

- Has gowy ýylylyk ýaýramagy üçin dikligine goýuň

- Daş-töwereginde ýeterlik ýer saklaň (adatça ýokarda we aşakda 50 sm-den köp, çepde we sagda bolsa 30 sm-den köp)

 

2.4.3 Elektrik Baglanyşyklar

 

- DC taraplaýyn birikme:

- Dogry polýarlygy barlaň (oňyn we otrisatel terminallar tersine öwrülmeli däl)

- Degişli spesifikasiýalara eýe bolan kabelleri ulanyň (adatça 4-35 mm²)

- Pozitiw terminalda DC zynjyr açaryny gurnamak maslahat berilýär

 

- Kondisioner taraplaýyn birikme:

- L/N/PE görä birikdiriň

- Kabeliň tehniki häsiýetnamalary häzirki talaplara laýyk gelmelidir

- AC zynjyr açary gurnalmaly

 

- Topraklama ulgamy:

- Ygtybarly topraklamany üpjün ediň (topraklama garşylygy

- Topraklama siminiň diametri faza siminiň diametrinden az bolmaly däl

 

2.4.4 Ulgam Konfigurasiýa

 

- Tor ulgamyna birikdirilen inwertorlar elektrik ulgamyna degişli gorag enjamlary bilen üpjün edilmelidir.

- Tordan daşarky inwertorlar degişli batareýa banklary bilen konfigurirlenmelidir.

- Düzgün ulgam parametrlerini (nolýusiýa, ýygylyk we ş.m.) sazlaň.

 

2.4.5 Gurnama Howpsuzlyk çäreleri

 

- Gurnamadan öň ähli elektrik çeşmeleriniň öçürilendigine göz ýetiriň

- DC we AC liniýalaryny ýan-ýana geçirmekden gaça duruň

- Aragatnaşyk liniýalaryny elektrik geçirijilerinden bölüň

- Synag üçin elektrik toguny açmazdan öň gurnamadan soň düýpli barlag geçiriň

 

2.4.6 Näsazlyklary düzetmek we Synag

 

- Elektrik toguny açmazdan öň izolýasiýa garşylygyny ölçeň

- Tok güýjüni ýuwaş-ýuwaşdan açyň we işe girizme prosesini synlaň

- Dürli gorag funksiýalarynyň dogry işleýändigini barlaň

- Çykyş naprýaženiýesini, ýygylygyny we beýleki parametrleri ölçeň

 

3-nji bap: Hyzmatdaşlyk SPD we Inwertor arasynda

 

3.1 Näme üçin şeýle edýär ... inwertoryň dartgynlykdan goraýjysy gerekmi?

 

Güýçli elektron enjam hökmünde inwertor naprýaženiýe üýtgemelerine örän duýgurdyr we güýçden goraýjynyň bilelikdäki goragyny talap edýär. Munuň esasy sebäpleri:

 

3.1.1 Ýokary Duýgurlyk Inwertoryň

 

Inwertor köp sanly takyk ýarymgeçiriji enjamlary we dolandyryş zynjyrlaryny öz içine alýar. Bu bölekleriň artykmaç naprýaženiýelere çydamlylygy çäkli we olar dartgynlyklardan ýüze çykýan zyýanlara örän duýgurdyr.

 

3.1.2 Ulgam Açyklyk

Fotowoltaik ulgamdaky DC we AC liniýalary adatça gaty uzyn we bölekleýin açyk bolýar, bu bolsa olary ýyldyrym sebäpli güýçlenýän toklara has meýilli edýär.

 

3.1.3 Ikilik Howplar

Inwertor diňe elektrik ulgamy tarapyndan güýçlenme howplaryna sezewar bolman, eýsem fotowoltaik massiw tarapyndan güýçlenme täsirlerine hem sezewar bolup biler.

 

3.1.4 Ykdysady Ýitgi

Inwertorlar, adatça, fotowoltaik ulgamyň iň gymmat bölekleriniň biridir. Olaryň zeperlenmegi ulgamyň ysmazlygyna we ýokary abatlaýyş çykdajylaryna getirip biler.

 

3.1.5 Howpsuzlyk Töwekgelçilik

Inwertoryň zaýalanmagy elektrik togy urmagy we ýangyn ýaly ikinji derejeli heläkçiliklere sebäp bolup biler.

 

Statistika maglumatlaryna görä, fotowoltaik ulgamlarda inwertor näsazlyklarynyň takmynan 35% -i elektrik energiýasynyň artykmaç stres bilen baglanyşyklydyr we olaryň köpüsiniň öňüni almak üçin zerur bolan dartgynlykdan goranmak çärelerini görmek gerek.

 

3.2 Tokdan goraýjy we inwertoryň ulgam integrasiýa çözgüdi

 

Fotowoltaik ulgam üçin doly güýçlenmeden goranmak shemasy birnäçe gorag derejesini öz içine almalydyr:

 

3.2.1 DC Gapdal Gorag

 

- Fotowoltaik massiwiň DC birleşdiriji gutusynyň içine fotowoltaik ulgamlar üçin ýörite DC SPD guruň.

- Inwertoryň DC giriş ujuna ikinji derejeli DC SPD gurnaň.

- Fotowoltaik modullary we inwertoryň DC/DC bölegini goraň.

 

3.2.2 Aragatnaşyk-ýan tarapdan gorag

 

- Inwertoryň AC çykyş ujuna birinji derejeli AC SPD-ni gurnaň

- Ikinji derejeli AC SPD-ni elektrik ulgamyna birikdiriş nokadyna ýa-da paýlaýyş şkafyna gurnaň

- Inwertoryň DC/AC bölegini we elektrik ulgamy bilen interfeýsi goraň

 

3.2.3 Signal Döngü Gorag

 

- RS485 we Ethernet ýaly aragatnaşyk liniýalary üçin signal SPD-lerini gurnaň

- Dolandyryş zynjyrlaryny we gözegçilik ulgamlaryny goraň

 

3.2.4 Deň Potensial Baglanyşyk

 

- SPD topraklama terminallarynyň ählisiniň ulgamyň topraklama ulgamyna ygtybarly birikdirilendigine göz ýetiriň

- Topraklama ulgamlarynyň arasyndaky potensial tapawudy azaldyň

 

3.3 Uýgunlaşdyrylan göz öňünde tutmak saýlamak we gurnamak

 

Tok göteriji goragçylary we inwertorlary bilelikde ulanmakda, saýlamakda we gurnamakda aşakdaky faktorlary aýratyn göz öňünde tutmaly:

 

3.3.1 Voltažyň deňleşdirilmegi

 

- DC tarapyndaky SPD-niň Uc gymmaty fotowoltaik massiwiň iň ýokary açyk zynjyr naprýaženiýesinden ýokary bolmaly (temperatura koeffisiýentini hasaba almak bilen)

- AC tarapyndaky SPD-niň Uc gymmaty elektrik ulgamynyň iň ýokary üznüksiz iş naprýaženiýesinden ýokary bolmaly

- SPD-niň ýokary gymmaty inwertoryň her portunyň çydamly naprýaženiýe gymmatyndan pes bolmaly

 

3.3.2 Häzirki kuwwatlylyk

 

- Gurnaw ýerinde garaşylýan güýçlenme akymyna esaslanyp, SPD-niň In we Imax-ny saýlaň.

- Fotowoltaik ulgamyň DC tarapy üçin azyndan 20kA (8/20μs) bolan SPD ulanmak maslahat berilýär.

- Kondisioner tarapy üçin, ýerleşýän ýerine baglylykda 20-50kA bolan SPD saýlaň.

 

3.3.3 Koordinasiýa we Hyzmatdaşlyk

 

- Birnäçe SPD-leriň arasynda degişli energiýa deňleşdirmesi (aralyk ýa-da aýrylyş) bolmaly.

- Inwertoryň golaýyndaky SPD-leriň ähli güýç energiýasyny ýeke özi götermejekdigine göz ýetiriň.

- SPD-niň her derejesiniň Ýokary gymmatlyklary gradient emele getirmelidir (adatça, ýokarky dereje aşaky derejeden 20% ýa-da ondan ýokary).

 

3.3.4 Ýörite Talaplar

 

- Fotowoltaik DC SPD-niň ters birikme goragy bolmaly.

- Iki taraplaýyn dartgynlykdan goramagy göz öňünde tutuň (dartgylar elektrik torunyň tarapyndan hem, fotowoltaik tarapyndan hem girizilip bilner).

- Ýokary temperatura şertlerinde ulanmak üçin ýokary temperatura mümkinçiliklerine eýe bolan SPD-leri saýlaň.

 

3.3.5 Gurnama Maslahatlar

 

- SPD goragly porta (inwertor DC/AC terminallaryna) mümkin boldugyça ýakyn ýerleşdirilmelidir.

- Elektrod induktiwligini azaltmak üçin birikdiriş kabelleri mümkin boldugyça gysga we göni bolmaly.

- Topraklama ulgamynyň pes impedansyna eýedigini üpjün ediň

- SPD bilen inwertoryň arasyndaky liniýalarda halka emele getirmegiň öňüni alyň

 

3.4 Hyzmat we näsazlyklary çözmek

 

Tok göteriji goragçylaryň we inwertorlaryň utgaşdyrylan ulgamy üçin tehniki hyzmat nokatlary:

 

3.4.1 Adaty barlag

 

- SPD ýagdaýynyň görkezijisini her aý wizual taýdan barlaň.

- Birikmäniň berkligini her çärýekde bir gezek barlaň.

- Topraklama garşylygyny her ýyl ölçäň.

- Ýyldyrym çakandan soň derrew barlaň.

 

3.4.2 Umumy näsazlyklary çözmek

 

- SPD-niň ýygy-ýygydan işlemegi: Ulgamyň naprýaženiýesiniň durnuklydygyny we SPD modeliniň laýyk gelýändigini barlaň.

- SPD näsazlygy: Öň tarapdaky gorag enjamynyň gabat gelýändigini we güýçlenmäniň SPD kuwwatyndan geçýändigini barlaň.

- Inwertor henizem zaýalanan: SPD gurnama ýagdaýynyň dogrydygyny we birikmesiniň dogrudygyny barlaň.

- Ýalňyş signal: SPD bilen inwertoryň arasyndaky utgaşyklylygy we topraklamanyň gowydygyny barlaň.

 

3.4.3 Çalşyrma Standartlar

 

- Status görkezijisi näsazlygy görkezýär

- Daşky görnüşi aýdyň zyýany görkezýär (ýagny ýanmak, çatlamak we ş.m.)

- Bellenen gymmatdan ýokary bolan güýçlenme hadysalaryny başdan geçirmek

- Öndüriji tarapyndan maslahat berlen hyzmat möhletine ýetmek (adatça 8-10 ýyl)

 

3.4.4 Sistema Optimizasiýa

 

- Iş tejribesine esaslanyp, SPD konfigurasiýasyny sazlaň

- Täze tehnologiýalary ulanmak (meselem, akylly SPD gözegçiligi)

- Sistemanyň giňeldilmegi wagtynda goragy degişlilikde ýokarlandyryň

 

Bap 4: Geljek Ösüş meýilleri

 

“Zatlaryň interneti” tehnologiýasynyň ösmegi bilen, akylly SPD-ler şuňa meňzeş tendensiýa öwrüler:

 

4.1 Akylly güýç gorag tehnologiýa

“Zatlaryň interneti” tehnologiýasynyň ösmegi bilen, akylly SPD-ler şuňa meňzeş tendensiýa öwrüler:

- SPD-niň ýagdaýynyň we galan ömrüniň real wagt režiminde gözegçilik edilmegi

- Çekimli wakalaryň sanyny we energiýasyny hasaba almak

- Uzakdan signalizasiýa we diagnoz

- Inwerter gözegçilik ulgamlary bilen integrasiýa

 

4.2 Ýokary performans gorag enjamlary

 

Gorag enjamlarynyň täze görnüşleri işlenip düzülýär:

- Has çalt jogap beriş wagty bolan gaty ýagdaýly gorag enjamlary

- Energiýa siňdiriş ukyby has ýokary bolan kompozit materiallar

- Öz-özüni düzedýän gorag enjamlary

- Aşa köp naprýaženiýe, aşa köp tok we gyzgynlykdan goramak ýaly köp sanly goraglary öz içine alýan modullar

 

4.3 Ulgam-dereje hyzmatdaşlykly gorag çözgüdi

 

Geljekki ösüş ugry ýeke enjamly goragdan ulgam derejesindäki hyzmatdaşlyk goragyna geçmekdir:

- SPD we inwertoryň gurlan goragynyň arasyndaky utgaşdyrylan hyzmatdaşlyk

- Ulgamyň aýratynlyklaryna esaslanýan özleşdirilen gorag shemalary

- Tor özara täsiriniň täsirini göz öňünde tutup, dinamiki gorag strategiýalary

- Süni intellekt algoritmleri bilen utgaşdyrylan öňünden görülýän gorag

 

Netije

 

Tokdan goraýjylaryň we inwertorlaryň sazlaşykly işlemegi häzirki zaman energiýa ulgamlarynyň howpsuz işlemeginiň möhüm kepilidir. Ylmy saýlama, standartlaşdyrylan gurnama we toplumlaýyn ulgam integrasiýasy arkaly tokdan çykýan tok howpuny iň ýokary derejede azaltmak, enjamlaryň ömrüni uzaltmak we ulgamyň ygtybarlylygyny ýokarlandyrmak mümkin. Tehnologiýanyň ösmegi bilen ikisiniň arasyndaky hyzmatdaşlyk has akylly we netijeli bolup, arassa energiýanyň ösdürilmegi we elektrikli elektron enjamlaryň ulanylmagy üçin has güýçli gorag goldawyny üpjün eder.

 

Ulgam dizaýnerleri we gurnama/tehniki hyzmat işgärleri üçin dartgynlykdan goraýjylaryň we inwertorlaryň iş ýörelgelerini, şeýle hem olaryň utgaşdyrylmagynyň esasy nokatlaryny doly düşünmek has optimizirlenen çözgütleri işläp düzmäge we ulanyjylar üçin has uly gymmatlyk döretmäge kömek eder. Energiýa geçişiniň we çaltlaşdyrylan elektrikleşdirmegiň häzirki döwründe bu dürli enjamlar üçin hyzmatdaşlykly gorag pikirleri aýratyn möhümdir.